Feerwerd (Fiwwerd) in Wikipedia: link

 

 

Feerwerd, wierdedorp in het Middag-Humsterland, is ontstaan in de middeleeuwen tussen de dorpen Ezinge en Garnwerd. Middeleeuwse namen zijn ‘Federuurt’, ‘in Vederuurdi’ en ‘Fadewirt’, de wierde van Feder (persoonsnaam of vader). Schimpnamen zijn Kattevreters, een arm gezin zou eens een kat hebben gegeten, en Egyptenoaren, waarschijnlijk naar het zigeunervolk.

In de eerste helft van de 13de eeuw werd op de wierde een kerk gebouwd, mogelijk ter vervanging van een oudere  houten kerk. Het huidige uiterlijk van de gepleisterde zaalkerk is het resultaat van een ingrijpende verbouwing in 1859. In de kerk staat een preekstoel en een herenbank uit de 17de eeuw, alsmede een gietijzeren doophek. De kerk bezit geen orgel, maar om dit euvel in ieder geval voor buitenstaanders te verdoezelen heeft men een loos orgelfront geplaatst. Onder de kerk ligt een grafkelder uit de 17de eeuw van de familie Aldringa, de bewoners van de ‘Grote Borg’, die waarschijnlijk omstreeks het einde van de middeleeuwen te noordwesten van Feerwerd gebouwd werd, in dezelfde tijd als de ‘Kleine Borg’, die ten zuiden van het dorp lag. Eigenaren hiervan waren onder meer de families Luursema en Alberda. Tussen de families van beide borgen bestond enige rivaliteit, maar uiteindelijk kwamen rond het midden van de 17de eeuw de ‘grote’ en de ‘kleine’ in handen van de Alberda’s die ze in 1697 van de hand deden. De ‘Kleine Borg’ werd rond 1910 afgebroken. Het voormalige borgterrein is nu in gebruik als landbouwgrond. De ‘Grote Borg’ viel omstreeks 1735 ten prooi aan de slopershamer. Op het terrein werd later een boerderij gebouwd.

Dwars door de wierde van Feerwerd loopt sinds 1825 het Oldehoofse kanaal. Dit water is gegraven vanuit Oldehove en mondt ten oosten van Feerwerd uit in het Aduarderdiep. Een aantal decennia daarna is een groot deel van de zuidkant van de dorpswierde afgegraven. Met name de noordzijde, ten noorden van het kanaal, is bebouwd. De meeste panden stammen uit de 19de eeuw. Feerwerd was een aantrekkelijke plaats, waar zich nogal wat renteniers vestigden: vooral langs de Valgeweg staan verschillende eenlaags woningen, opgetrokken in een neoclassistische stijl uit het einde van de 19de eeuw. Dat betreft onder meer de nummers 9, 11, 12 en 16. De van 1883 daterende pastorie van de hervormde kerk, aan de Valgeweg 2, is ook als villa gebouwd. Bij het Oldehoofse kanaal staat de achtkantige stellingmolen ‘Joeswert’. Dit is een koren- en pelmolen uit 1855 met een houtgedekt achtkant op een stenen onderstuk. Aan de weg langs het kanaal staan enkele rolpalen. Deze werden gebruikt als hulpmiddel om de jaaglijn van een trekschuit in de bochten van het kanaal te geleiden.

 

(met toestemming overgenomen uit: Groningen, Stad en Ommeland door Albert Buursema en Marina van der Ploeg -tekst- en Willem Friedrich -foto's-, uitgeverij Profiel, Bedum, 2008)